Geneza i rozwój koncepcji integracyjnych w Europie

 

1. Istota, warunki i mechanizmy integracji

integracja ekonomiczna - stan, który umożliwia kontakty handlowe pomiędzy różnymi gospodarkami w taki spo-sób, jak w ramach jednej gospodarki

integracja negatywna - proces znoszenia ograniczeń w wymianie handlowej
integracja pozytywna - wprowadzanie nowych form integracji i stosowanie nowych instrumentów politycznych

Istota integracji:
- wspólny rynek,
- wspólna polityka (oddawanie władzy).

Proces integracji jest procesem dynamicznym, ale integrację można rozpatrywać również jako pewien stan.
W praktyce procesy integracyjne powodują powstanie mozaiki różnych wspólnot i różnych rodzajów integracji.
Integracja nie może być celem samym w sobie. Musi zapewnić dobrobyt ekonomiczny i stabilność polityczną.

Aspekt społeczny integracji: nie da się integrować bez poparcia społeczeństwa.

Zasada elastyczności (traktat amsterdamski) - kraje członkowskie mogą się włączać do bardziej zaawansowanych procesów i form integracji ale nie mają takiego obowiązku


2. Rodzaje ugrupowań integracyjnych i ich charakterystyka

Koncepcje integracji:
  1. funkcjonalizm - funkcje organizacji integracyjnych powinny ograniczać się do likwidacji barier w obrocie mię-dzynarodowym i zapewnienie swobodnego przepływu towarów i czynników produkcji, a właściwy proces integracji należy pozostawić mechanizmowi rynkowemu
  2. instytucjonalizm (federalizm) - proces integracji powinien polegać na centralizacji pewnych funkcji ekonomicz-nych i politycznych na szczeblu międzynarodowym oraz decentralizacji uprawnień na poziomie regionalnym w celu stworzenia odpowiednich warunków do włączenia społeczeństw w proces integracji
Fazy integracji:
  1. strefa wolnego handlu - zniesienie ograniczeń w obrocie towarowym, ale brak obowiązku realizacji wspólnej polityki celnej wobec krajów spoza ugrupowania
  2. unia celna - strefa wolnego handlu plus wspólna polityka celna wobec krajów trzecich
  3. wspólny rynek - unia celna plus liberalizacja przepływu środków produkcji (kapitał i ludzie) z możliwością har-monizacji polityki podatkowej i walutowej
  4. unia ekonomiczna i walutowa - wspólny rynek plus integracja polityki ekonomicznej (ujednolicenie instru-mentów) oraz wspólna waluta (przekazanie kompetencji monetarnych organom ponadnarodowym)
  5. pełna integracja ekonomiczna i polityczna - na szczebel międzynarodowy przekazane są wszystkie kompeten-cje krajów członkowskich


3. Powstanie i rozwój Wspólnot Europejskich. Unia Europejska - podstawowe cele

Traktat paryski (1951)
  1. utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (pełna działalność w 1958), w której skład weszły: Niemcy, Francja, Belgia, Holandia, Luxemburg, Włochy
  2. cel polityczny: poddanie międzynarodowej kontroli sektora hutniczego i górniczego (strategiczne dziedziny dla zbrojeń)
  3. cele gospodarcze:
    • wspólny rynek surowców oraz produktów węglowych i stalowych
    • oddziaływanie na kształtowanie się cen produktów węglowych i stalowych
    • oddziaływanie na poprawę warunków pracy i bytu w tych gałęziach
    • modernizacja przemysłu
    • przeciwdziałanie protekcjonizmowi narodowemu
Traktaty rzymskie (1957)
  1. utworzenie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej
    • przesłanki gospodarcze:
      - zwiększenie konkurencyjności ugrupowania w otoczeniu zewnętrznym (likwidacja luki technologicznej po-między Europą i USA)
      - korzystne warunki dla zmniejszenie deficytu bilansu płatniczego w ramach ugrupowania
    • przesłanki polityczne:
      - zabezpieczenie przed ideami socjalistycznymi
      - stworzenie wspólnej "platformy" politycznej do kontaktów z innymi krajami
      - mocniejsze oddziaływanie na stosunki międzynarodowe
    • cele:
      - stopniowe doprowadzenie do unii celnej i wspólnego rynku oraz stworzenie pewnych elementów koordy-nacji polityki ekonomicznej
      - stworzenie trzech wspólnych polityk: rolnej, handlowej i transportowej
  2. utworzenie Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom)
    • cele:
      - rozwijanie badań w dziedzinie atomistyki
      - upowszechnianie wyników badań
      - nawiązywanie współpracy w dziedzinie atomistyki
      - wspólny rynek materiałów rozszczepialnych oraz kapitału i siły roboczej z tym związanej

Na mocy decyzji Parlamentu Europejskiego (1978) przyjęto nazwę Wspólnoty Europejskie, określającą łącznie EWWiS, EWG i Euratom.

Jednolity Akt Europejski (1986)
-> wprowadzenie jednolitego rynku europejskiego

Traktat z Maastricht - układ o Unii Europejskiej (1992)

  1. ustanawia Unię Europejską (jednak nie jako nową organizację o podmiotowości prawnej: ma być utworzona w oparciu o Wspólnoty Europejskie), która ma zapewnić dalszy intensywny rozwój integracji europejskiej w kierunku stworzenia unii gospodarczej i walutowej
  2. trzy filary UE
    • Filar I: formy integracji i dziedziny polityki gospodarczej uregulowane przez traktaty założycielskie, Jedno-lity Akt Europejski oraz traktat z Maastricht
    • Filar II: wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
    • Filar III: współpraca w dziedzinie spraw wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości
  3. cele UE:
    • zrównoważony i trwały postęp ekonomiczny oraz społeczny (zapewnić go ma utworzenie obszaru bez gra-nic, wzmocnienie spójności ekonomicznej i społecznej oraz utworzenie unii ekonomicznej i monetarnej)
    • zapewnienie tożsamości na arenie międzynarodowej (wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa z ewentualnością wspólnej polityki obronnej)
    • wprowadzenie obywatelstwa europejskiego (wzmocnienie obrony praw i interesów obywateli krajów członkowskich)
    • utrzymanie dotychczasowego dorobku prawnego Wspólnot i rozbudowywanie go
Traktat amsterdamski (1997)
  • wprowadzenie do traktatów działu dotyczącego zatrudnienia i uznania walki z bezrobociem za priorytet UE
  • włączenie do traktatów "Paktu stabilizacji i wzrostu"
  • włączenie do traktatów postanowień dotyczących polityki socjalnej
  • pogłębienie współpracy w dziedzinie polityki zagranicznej i spraw wewnętrznych (wymiar sprawiedliwości, bez-pieczeństwo)
  • umocnienie zasady subsydiarności
  • wprowadzenie zasady elastyczności
 

copyright © econom.edu.pl