Geneza i rozwój koncepcji integracyjnych w Europie
1. Istota, warunki i mechanizmy integracji
integracja ekonomiczna - stan, który umożliwia kontakty handlowe pomiędzy różnymi gospodarkami w taki spo-sób, jak w ramach jednej gospodarki
integracja negatywna - proces znoszenia ograniczeń w wymianie handlowej
integracja pozytywna - wprowadzanie nowych form integracji i stosowanie nowych instrumentów politycznych
Istota integracji:
- wspólny rynek,
- wspólna polityka (oddawanie władzy).
Proces integracji jest procesem dynamicznym, ale integrację można rozpatrywać również jako pewien stan.
W praktyce procesy integracyjne powodują powstanie mozaiki różnych wspólnot i różnych rodzajów integracji.
Integracja nie może być celem samym w sobie. Musi zapewnić dobrobyt ekonomiczny i stabilność polityczną.
Aspekt społeczny integracji: nie da się integrować bez poparcia społeczeństwa.
Zasada elastyczności (traktat amsterdamski) - kraje członkowskie mogą się włączać do bardziej zaawansowanych procesów i form integracji ale nie mają takiego obowiązku
2. Rodzaje ugrupowań integracyjnych i ich charakterystyka
- funkcjonalizm - funkcje organizacji integracyjnych powinny ograniczać się do likwidacji barier w obrocie mię-dzynarodowym i zapewnienie swobodnego przepływu towarów i czynników produkcji, a właściwy proces integracji należy pozostawić mechanizmowi rynkowemu
- instytucjonalizm (federalizm) - proces integracji powinien polegać na centralizacji pewnych funkcji ekonomicz-nych i politycznych na szczeblu międzynarodowym oraz decentralizacji uprawnień na poziomie regionalnym w celu stworzenia odpowiednich warunków do włączenia społeczeństw w proces integracji
- strefa wolnego handlu - zniesienie ograniczeń w obrocie towarowym, ale brak obowiązku realizacji wspólnej polityki celnej wobec krajów spoza ugrupowania
- unia celna - strefa wolnego handlu plus wspólna polityka celna wobec krajów trzecich
- wspólny rynek - unia celna plus liberalizacja przepływu środków produkcji (kapitał i ludzie) z możliwością har-monizacji polityki podatkowej i walutowej
- unia ekonomiczna i walutowa - wspólny rynek plus integracja polityki ekonomicznej (ujednolicenie instru-mentów) oraz wspólna waluta (przekazanie kompetencji monetarnych organom ponadnarodowym)
- pełna integracja ekonomiczna i polityczna - na szczebel międzynarodowy przekazane są wszystkie kompeten-cje krajów członkowskich
3. Powstanie i rozwój Wspólnot Europejskich. Unia Europejska - podstawowe cele
- utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (pełna działalność w 1958), w której skład weszły: Niemcy, Francja, Belgia, Holandia, Luxemburg, Włochy
- cel polityczny: poddanie międzynarodowej kontroli sektora hutniczego i górniczego (strategiczne dziedziny dla zbrojeń)
- cele gospodarcze:
- wspólny rynek surowców oraz produktów węglowych i stalowych
- oddziaływanie na kształtowanie się cen produktów węglowych i stalowych
- oddziaływanie na poprawę warunków pracy i bytu w tych gałęziach
- modernizacja przemysłu
- przeciwdziałanie protekcjonizmowi narodowemu
- utworzenie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej
- przesłanki gospodarcze:
- zwiększenie konkurencyjności ugrupowania w otoczeniu zewnętrznym (likwidacja luki technologicznej po-między Europą i USA)
- korzystne warunki dla zmniejszenie deficytu bilansu płatniczego w ramach ugrupowania - przesłanki polityczne:
- zabezpieczenie przed ideami socjalistycznymi
- stworzenie wspólnej "platformy" politycznej do kontaktów z innymi krajami
- mocniejsze oddziaływanie na stosunki międzynarodowe - cele:
- stopniowe doprowadzenie do unii celnej i wspólnego rynku oraz stworzenie pewnych elementów koordy-nacji polityki ekonomicznej
- stworzenie trzech wspólnych polityk: rolnej, handlowej i transportowej
- przesłanki gospodarcze:
- utworzenie Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom)
- cele:
- rozwijanie badań w dziedzinie atomistyki
- upowszechnianie wyników badań
- nawiązywanie współpracy w dziedzinie atomistyki
- wspólny rynek materiałów rozszczepialnych oraz kapitału i siły roboczej z tym związanej
- cele:
Na mocy decyzji Parlamentu Europejskiego (1978) przyjęto nazwę Wspólnoty Europejskie, określającą łącznie EWWiS, EWG i Euratom.
Jednolity Akt Europejski (1986)
-> wprowadzenie jednolitego rynku europejskiego
Traktat z Maastricht - układ o Unii Europejskiej (1992)
- ustanawia Unię Europejską (jednak nie jako nową organizację o podmiotowości prawnej: ma być utworzona w oparciu o Wspólnoty Europejskie), która ma zapewnić dalszy intensywny rozwój integracji europejskiej w kierunku stworzenia unii gospodarczej i walutowej
- trzy filary UE
- Filar I: formy integracji i dziedziny polityki gospodarczej uregulowane przez traktaty założycielskie, Jedno-lity Akt Europejski oraz traktat z Maastricht
- Filar II: wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
- Filar III: współpraca w dziedzinie spraw wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości
- cele UE:
- zrównoważony i trwały postęp ekonomiczny oraz społeczny (zapewnić go ma utworzenie obszaru bez gra-nic, wzmocnienie spójności ekonomicznej i społecznej oraz utworzenie unii ekonomicznej i monetarnej)
- zapewnienie tożsamości na arenie międzynarodowej (wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa z ewentualnością wspólnej polityki obronnej)
- wprowadzenie obywatelstwa europejskiego (wzmocnienie obrony praw i interesów obywateli krajów członkowskich)
- utrzymanie dotychczasowego dorobku prawnego Wspólnot i rozbudowywanie go
- wprowadzenie do traktatów działu dotyczącego zatrudnienia i uznania walki z bezrobociem za priorytet UE
- włączenie do traktatów "Paktu stabilizacji i wzrostu"
- włączenie do traktatów postanowień dotyczących polityki socjalnej
- pogłębienie współpracy w dziedzinie polityki zagranicznej i spraw wewnętrznych (wymiar sprawiedliwości, bez-pieczeństwo)
- umocnienie zasady subsydiarności
- wprowadzenie zasady elastyczności




