Proces podejmowania decyzji w Unii Europejskiej
- źródła prawa pierwotnego: traktaty założycielskie, Jednolity Akt Europejski, traktaty z Maastricht i Amsterdamu
- źródła prawa wtórnego (uregulowania instytucji UE wydane w oparciu o źródła prawa pierwotnego):
- rozporządzenia: mają charakter wspólnotowy i nie trzeba ich przekształcać w prawo krajowe (mają bezpośrednią moc obowiązującą)
- dyrektywy: adresowane do konkretnych państw członkowskich nakładają na nie obowiązek podjęcia działań w celu osiągnięcia wskazanego celu (adresat ma swobodę doboru środków i sposobu realizacji)
- decyzje: mają charakter wiążący tylko dla wyraźnie określonych adresatów
- porozumienia międzynarodowe
- porozumienia członkowskie
- prawo niepisane, podstawowe zasady
- orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości (także I Instancji)
Jeśli istnieje konflikt między prawem wspólnotowym i normami prawnymi poszczególnych krajów, prawo wspólnotowe ma nadrzędność w stosunku do prawa krajów członkowskich.
- Projekt przygotowuje jednostka administracyjna Komisji zajmująca się daną dziedziną (nadzór sprawuje komisarz, który jest osobiście odpowiedzialny za treść, formę i terminowość)
- Komisja przyjmuje projekt zwykłą większością głosów
- Projekt zostaje przesłany do Rady, która może zasięgnąć opinii Parlamentu i Komitetów
- Akt prawny zostaje przyjęty przez Radę UE i opublikowany w 11 oficjalnych językach
Procedura współpracy (traktat amsterdamski ograniczył ją tylko do spraw związanych z unią walutową):
- Komisja przygotowuje projekt i przesyła go do Parlamentu
- Parlament opiniuje projekt i przesyła do Rady
- Projekt zatwierdzony przez Radę wraca do Parlamentu na drugie czytanie:
- akceptacja stanowiska Rady lub brak działania → Rada przyjmuje akt większością kwalifikowaną
- propozycja wprowadzenia poprawek → projekt wraca do Komisji, która go poprawia lub nie i przekazuje Radzie
- odrzucenie stanowiska Rady → Rada może przyjąć akt tylko na zasadzie jednomyślności
Procedura współdecydowania (dotyczy takich spraw jak: przepływ siły roboczej, jednolity rynek europejski, ochrona konsumenta, edukacja):
- Pierwsze trzy etapy tak jak w procedurze współpracy
- Gdy Rada odrzuca poprawki Parlamentu lub Parlament odrzuca stanowisko Rady następuje zwołanie Komitetu Pojednawczego (Rada + reprezentanci Parlamentu):
- porozumienie → Rada i Parlament przyjmują akt prawny jednomyślnie lub na zasadzie większości kwalifikowanej
- brak porozumienia → Parlament może odrzucić akt na zasadzie absolutnej większości
Procedura zatwierdzania (zgody) umożliwia podjęcie przez Parlament decyzji dotyczących ratyfikacji traktatów akcesyjnych, układów stowarzyszeniowych, organizacji i celów funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności oraz Europejskiego Banku Centralnego.
Zasada subsydiarności mówi o tym, że do kompetencji instytucji ponadnarodowych przekazywane mogą być tylko te sprawy, których nie można uregulować skuteczniej (z uwagi na skalę lub skutek) na niższych szczeblach (władza krajowa, regionalna, lokalna).




