Polityka monetarna
Polityka monetarna (pieniężna) polega na regulowaniu stopy wzrostu podaży pieniądza w celu wspierania rozwoju gospodarczego oraz stabilizacji poziomu produkcji (cen) i zatrudnienia; podmiotem polityki monetarnej jest bank centralny.
- instytucja emitujÄ…ca pieniÄ…dz gotówkowy;
- bank banków (zapewnia sprawne funkcjonowanie systemu bankowego);
- bank państwa (finansowanie deficytu, rozliczenia budżetu, kontrola podaży pieniądza).
a) regulowanie podaży pieniądza - dostosowywanie jej do poziomu przewidywanej aktywności gospodarczej oraz nieuniknionego wzrostu cen za pomocą:
- bazy monetarnej (pieniÄ…dza wielkiej mocy), która obejmuje gotówkÄ™ znajdujÄ…cÄ… siÄ™ w obiegu oraz rezerwy gotówkowe banków komercyjnych; jej wielkość wpÅ‚ywa na podaż pieniÄ…dza poprzez mnożnik kreacji pieniÄ…dza, którego wielkość zależy od wspóÅ‚czynnika rezerw banków komercyjnych oraz od stosunku iloÅ›ci gotówki do iloÅ›ci depozytów;
- podaż pieniądza = wskaźnik kreacji pieniądza * baza monetarna;
- stopy procentowej polegajÄ…cej na ustalaniu stopy procentowej i dostarczaniu odpowiedniej iloÅ›ci pieniÄ…dza w formie kredytów dla banków komercyjnych;
b) operowanie zmianami stopy procentowej - określanie "ceny" kapitału; stopa procentowa pełni funkcję wskaźnika-informatora o polityce pieniężnej państwa oraz funkcję bodźca (wpływa na zachowania przedsiębiorstw i gospodarstw domowych);
- stopa dyskontowa - określanie stopy procentowej stosowanej przez bank centralny przy udzielaniu pożyczek bankom komercyjnym;
- operacje otwartego rynku - dziaÅ‚ania polegajÄ…ce na kupowaniu i sprzedawaniu przez bank centralny publicznych papierów wartoÅ›ciowych i wywieraniu w ten sposób wpÅ‚ywu na rezerwy gotówkowe banków komercyjnych;
- rezerwy obowiÄ…zkowe - część rezerw, która nie może być wykorzystywana przez banki komercyjne do udzielania pożyczek (wyraża siÄ™ jÄ… w procentach wartoÅ›ci depozytów zÅ‚ożonych w danym banku);
b) bezpoÅ›rednia kontrola kredytów bankowych - ograniczanie drogÄ… administracyjnÄ… wzrostu kredytów bankowych (racjonowanie kredytów);
Ekspansywna (miękka) polityka pieniężna - zwiększanie podaży pieniądza (obniżanie stopy dyskontowej, zakupy na otwartym rynku, obniżanie poziomu rezerw obowiązkowych).
Restrykcyjna (twarda) polityka pieniężna - zmniejszanie podaży pieniądza (podwyższanie stopy dyskontowej, sprzedaż na otwartym rynku, podwyższanie poziomu rezerw obowiązkowych).
Selektywna polityka kredytowa polega na modyfikowaniu zachowania instytucji kredytowych celem uÅ‚atwienia pewnym obszarom gospodarki dostÄ™p do kredytów (kredyty preferencyjne, gwarancje kredytowe, racjonowanie kredytów).
- konflikty celów:
- zewnętrznych z wewnętrznymi (np. bilans płatniczy stopa procentowa);
- wewnętrznych (np. inflacja bezrobocie);
- problemy z realizacją polityki pieniężnej;
- niedostateczna elastyczność struktur ekonomicznych i społecznych;
- ograniczenia swobody kształtowania polityki pieniężnej przez organizacje międzynarodowe.




