Polityka fiskalna (budżetowa) zajmuje się sposobami wykorzystania dochodów i wydatków publicznych w celu realizacji zadań stojących przed państwem.

Budżet:
1) zespół rachunków, zestawiających na okres jednego roku kalendarzowego wszystkie wpływy i obciążenia państwa;
2) prezentacja programu działania rządu, w którym ogólne cele polityczne i społeczno-gospodarcze cele zostały przedstawione jako finansowe zamierzenia;
3) zespół narzędzi i środków służących realizacji określonych zadań społeczno-gospodarczych państwa.

Funkcje polityki budżetowej:

a) alokacyjna - kształtowanie podziału czynników wytwórczych między sektor prywatny (pośrednio przez korygowanie cen, dotacji i podatków) i publiczny (bezpośrednio przez przekazanie funduszy na konkretne zadania) i ich dalsza alokacja wewnątrz tych sektorów;

b) redystrybucyjna - oddziaływanie państwa na ostateczny podział dochodów indywidualnych poprzez:

• bezpośrednią redystrybucję dochodów pieniężnych (podatki i transfery socjalne);
• bezpłatne (lub płatne częściowo) zaspokajanie określonych potrzeb w ramach usług społecznych (oświata, służba zdrowia);
• oddziaływanie na warunki, w jakich kształtuje się pierwotna dystrybucja dochodów (np. szkolenia zawodowe);

c) stabilizacyjna - wykorzystanie budżetu do osiągnięcia makroekonomicznych celów gospodarczych (wysokiego zatrudnienia, niskiej inflacji, zrównoważonego tempa wzrostu gospodarczego, stabilności bilansu płatniczego) poprzez:

• deficyt lub nadwyżkę budżetową
• podatki
• dług publiczny

Oddziaływanie państwa na gospodarkę za pomocą budżetu:

• oddziaływanie na koniunkturę:
  • podatki dochodowe i obrotowe,
  • wpływy z eksploatacji zasobów państwowych (wpływ na ceny niektórych dóbr),
  • operacje pożyczkowe;
• oddziaływanie na struktury ekonomiczne:
  • polityka podatkowa (specjalne strefy ekonomiczne, cła protekcyjne),
  • wpływy z majątku publicznego,
  • wypuszczenie pożyczek;

• oddziaływanie na koniunkturę:
  • wydatki na wynagrodzenia w sektorze publicznym,
  • świadczenia społeczne,
  • wydatki na roboty publiczne,
  • wydatki zbrojeniowe;
• oddziaływanie na struktury ekonomiczne:
  • wydatki na inwestycje cywilne.

System podatkowy (najważniejszy instrument polityki budżetowej); spełnia następujące cele:

• zapewnia środki finansowe na pokrycie wydatków publicznych;
• umożliwia makroekonomiczne kształtowanie popytu;
• umożliwia realizację celów społecznych.

Krzywa Laffera:

Dopóki wzrost stopy podatkowej wiąże się ze wzrostem produktu społecznego (państwo ma więcej pieniędzy na zapewnienie odpowiednich warunków do gospodarowania), przychody budżetowe rosną proporcjonalnie do obciążeń podatkowych. Po przekroczeniu przez stopę podatkową pewnego poziomu, (odpowiadającego maksymalnej wielkości wydatków państwa na poprawę warunków gospodarowania), przychody budżetowe będą maleć.

Rodzaje polityki budżetowej:

a) pasywna - opiera się na założeniu, że określone elementy dochodów i wydatków budżetowych cechuje tendencja do automatycznego reagowania na zmiany sytuacji gospodarczej (tzw. automatyczne stabilizatory); po stronie dochodów dotyczy to podatków uzależnionych od poziomu aktywności gospodarczej (podatki progresywne od dochodu, podatki pośrednie od sprzedaży), a po stronie wydatków - transferów uzależnionych od sytuacji materialnej jednostek (zasiłki z tytułu bezrobocia, pomoc społeczna, subsydia dla rolnictwa); automatyczne stabilizatory powodują tendencje do powstawania nadwyżki budżetowej w okresach ożywienia gospodarczego i deficytu w okresie recesji; automatyczne stabilizatory nie są jednak w stanie oddziaływać na strukturę gospodarki i dostarczać bodźców do zmiany sytuacji w gospodarce;

b) aktywna (dyskrecjonalna) - wymaga od państwa dostosowywania wyznaczników polityki fiskalnej do zmian w cyklu gospodarczym poprzez:

• zmiany stawek i struktury podatków,
• zmiany wypłat przelewów (np. dla samorządów),
• zmiany wydatków na roboty i inwestycje publiczne;

Skutki deficytu budżetowego:

• nasilenie presji inflacyjnych w gospodarce;
• ograniczenie dostępnego w przyszłości potencjału produkcyjnego (ograniczenie możliwości wzrostu gospodarczego).

Efekt wypychania:

Wydatki budżetowe (deficyt) powodują wzrost zapotrzebowania państwa na kredyty. Wzrost popytu na rynku kapitałowym prowadzi do wzrostu stopy procentowej. Wysoka stopa procentowa zmniejsza zainteresowanie sektora prywatnego inwestycjami.

Wyszukiwanie

Znajdź potrzebne Ci informacje. Możesz przeszukać serwis lub cały internet.

internet

econom.edu.pl

POLECAMY KSIĄŻKI