Struktura normy prawnej
Przymus państwowy przybiera w normie postać sankcji prawnej. Stosowanie go polega na związaniu normy nakazującej określone zachowanie (norma sankcjonowana) z normą nakazującą organom państwa realizowanie sankcji prawnej wobec osób, które normy nie przestrzegały (norma sankcjonująca).
Struktura normy prawnej jest trójczłonowa, a składają się na nią:
a) hipoteza (założenie) - określa okoliczności (warunki) w jakich można i należy stosować daną normę, a przez to i potencjalnego jej adresata;
b) dyspozycja - określa postępowanie, do jakiego zobowiązany jest adresat normy;
c) sankcja - określa ujemne konsekwencje w przypadku zachowanie się adresata w sposób sprzeczny z normą.
Rodzaje sankcji (zależą głównie od przynależności normy do określonej dziedziny prawa):
a) karna (represyjna) - polega na odpowiedniej dolegliwości za przekroczenie normy prawa karnego;
b) egzekucyjna - polega na zmianie pewnego stanu wynikłego z przekroczenia norm prawa administracyjnego i cywilnego;
c) nieważności czynności prawnej - polega na unieważnieniu czynności prawnej (typowa dla prawa cywilnego i rodzinnego).
Norma bezwzględnie obowiązująca (imperatywna) musi być bezwzględnie przestrzegana przez jej adresatów, a strony stosunku prawnego, uregulowanego na jej podstawie, muszą ułożyć swoje prawa i obowiązki tak, jak stanowi norma, nawet wbrew własnym interesom.
Norma względnie obowiązująca (dyspozytywna) pozostawia stronom stosunku prawnego swobodę w ustalaniu jego treści oraz obowiązków i praw stron; obowiązuje tylko pomocniczo (subsydiarnie): gdy strony nie uregulowały w pełni stosunku lub zrobiły to tak, jak proponuje norma; normy takie stanowią uzupełnienie treści umów.




