Techniki i metody badań socjologicznych

 

METODA to Å›wiadomie stosowany sposób postÄ™powania zmierzajÄ…cy do osiÄ…gniÄ™cia okreÅ›lonego celu w danych warunkach, ilekroć siÄ™ dany cel w danych warunkach zamierza osiÄ…gnąć (a wiÄ™c nie tylko przypadkowo); caÅ‚kowity sposób postÄ™powania (caÅ‚kowita procedura badawcza).

TECHNIKA to szczegóÅ‚owy sposób wykonywania danego rodzaju zadaÅ„ badawczych (sposób gromadzenia materiaÅ‚ów); element metody (np. metoda badaÅ„ ankietowych może być realizowana przy użyciu techniki ankiety prasowej, ankiety pocztowej itp.).

  1. METODA BADAŃ TERENOWYCH - koncentruje się na poznawaniu zbiorowości społecznych w rzeczywistych warunkach ich występowania (typowa metoda wykorzystywana przy opisie zbiorowości o charakterze terytorialnym: miasto, wieś, osiedle, rodzina itp.).
Typy badań:
  1. etnologiczne - charakterystyczne dla badaczy kultury; badacza interesuje specyfika i szczegóÅ‚owość zjawisk i procesów zachodzÄ…cych w zbiorowoÅ›ciach (nie interesuje go statystyka: jak czÄ™sto?, jak dużo?, ale samo zjawisko jako takie);
  2. wartości: TECHNIKA OBSERWACJI UCZESTNICZźCEJ;
  3. socjologiczne - badania o charakterze jakoÅ›ciowym i iloÅ›ciowym; badania typu etnologicznego, ale uzupeÅ‚nione przez różnego rodzaju dokumenty, które badacz zdobÄ™dzie na temat procesu, czy zbiorowoÅ›ci; badacza interesuje także statystyka;
  4. wartoÅ›ci: TECHNIKA ANKIETOWA, TECHNIKA WYWIADU, WYKORZYSTANIE RÓÅ»NEGO RODZAJU DOKUMENTÓW (w tym: DOKUMENTY OSOBISTE);

  5. socjopsychologiczne - badania nastawione na poznawanie Å›wiadomoÅ›ci ludzi tworzÄ…cych danÄ… zbiorowość (postaw, opinii, poglÄ…dów itp.);
wartości: TECHNIKA ANKIETY I WYWIADU.
GÅ‚ówna technika:

OBSERWACJA - dopiero wtedy staje siÄ™ technikÄ… badawczÄ…, gdy ma charakter systematyczny (naukowy).

Obserwacje naukowe (systematyczne):

- skategoryzowane - prowadzone sÄ… wg jakiegoÅ› schematu i zwracajÄ… uwagÄ™ na konkretne zagadnienia;

- nieskategoryzowane - luźne, ale zwrócone na poznanie pewnego problemu;

  1. obserwacja uczestniczÄ…ca - prowadzona przez badacza, traktowanego przez czÅ‚onków badanej zbiorowoÅ›ci jako wspóÅ‚czÅ‚onka (obserwacja z wysokim stopniem uczestnictwa); umożliwia to uchwycenie rzeczywistego obrazu faktów i problemów (ludzie sÄ… naturalni, nie udajÄ…);
  2. obserwacja nieuczestniczÄ…ca(zewnÄ™trzna) - dokonywana przez badacza, który przez badanÄ… grupÄ™ uważany jest za osobÄ™ z zewnÄ…trz; wyniki tej obserwacji mogÄ… prowadzić do błędnych wniosków.
  1. METODA EKSPERYMENTÓW - polega na badaniu zbiorowoÅ›ci, zachowaÅ„, postaw, opinii nie w warunkach rzeczywistych, ale w warunkach celowo stworzonych.
Bariery przeprowadzania eksperymentów:
  1. moralne - czy eksperymentowanie w ogóle jest moralne?
  2. metodologiczne - badacz zakÅ‚ada, że zmiana postaw zachodzi pod wpÅ‚ywem czynnika, który on stosuje (nie ma innych czynników); nie wiadomo czy dany eksperyment jest skuteczny

W eksperymencie wyróżniamy grupy: eksperymentalnÄ… i kontrolnÄ…. MuszÄ… to być grupy podobne (przeprowadza siÄ™ badania zgodnoÅ›ci opinii, poglÄ…dów itp.). GrupÄ™ eksperymentalnÄ… poddajemy dziaÅ‚aniu jakiegoÅ› bodźca. Gdy po jakimÅ› czasie zauważymy różnice pomiÄ™dzy grupami, oznacza to nastÄ™pstwo zastosowanego bodźca. JeÅ›li zmieniÄ… siÄ™ obie grupy, oznacza to, że przyczynÄ… jest inny bodziec. Aby upewnić siÄ™ co do dziaÅ‚ania jakiegoÅ› bodźca, poddaje siÄ™ jego wpÅ‚ywowi kilka grup eksperymentalnych jednoczeÅ›nie.

Eksperymenty projektowane w terenie - biorą w nich udział grupy rzeczywiście istniejące.

Eksperymenty laboratoryjne - biorą w nich udział grupy stworzone na jego potrzeby (nie istnieją w rzeczywistości).

  1. SOCJOMETRIA - dziaÅ‚ socjologii, który zajmuje siÄ™ oddziaÅ‚ywaniami miÄ™dzy czÅ‚onkami grupy, bÄ…dź miÄ™dzy jednostkÄ… a zbiorowoÅ›ciÄ…; metoda opracowywania już zdobytych materiaÅ‚ów.
  2. Techniki badań wzajemnych oddziaływań:
    - obserwacja

    - kwestionariusz socjometryczny (socjotechniczny) - zawiera pytania dotyczÄ…ce reakcji miÄ™dzyludzkich (np. sprawdzamy atrakcyjność grupy - pytamy: z kim spoÅ›ród twoich kolegów chciaÅ‚byÅ› pojechać na wakacje?)

    Wskaźniki socjometryczne:
    1) indywidualne:

    a) pozycji jednostki w grupie ze wzglÄ™du na ilość wyborów pozytywnych, czyli jej pozytywny status socjometryczny

    wartości: [0,+1]

    b) pozycji jednostki w grupie ze wzglÄ™du na ilość wyborów negatywnych, czyli jej negatywny status socjometryczny

    wartoÅ›ci: [0,+1] ! gdyby wyniósÅ‚ -1 oznaczaÅ‚by caÅ‚kowite odrzucenie

    c) pozycji ogólnej danej jednostki OSx = PSx - NSx wartoÅ›ci: [-1,+1]

    d) pozytywnej ekspensywności osoby x

    wartości: [0,+1]

    e) negatywnej ekspensywności społecznej osoby x

    wartości: [0,+1]

    2) grupowe:
    a) ekspansywności grupy
    b) spoistości albo wzajemności grupy
    ,
    c) zwartości grupy

    , ,

    R = liczba wyborów odwzajemnionych;
    U = liczba wyborów nieodwzajemnionych;
    d = liczba wyborów dopuszczalnych dla każdej osoby.

    d) integracji grupy
     
  3. DOKUMENTY OSOBISTE - źródÅ‚a o charakterze pisemnym, które zostaÅ‚y napisane z inicjatywy uczestnika danych zdarzeÅ„ lub przez niego samego, bÄ…dź takie, na których powstawanie miaÅ‚ on wpÅ‚yw; wykorzystuje siÄ™ je, kiedy interesuje nas faktyczny przebieg zdarzeÅ„ lub faktyczna rola pewnych osób; gÅ‚ówne bariery w ich stosowaniu to ich niewielka ilość, trudnoÅ›ci w zdobyciu, nie nadawanie siÄ™ do opracowaÅ„ statystycznych, subiektywizm, możliwość faÅ‚szerstwa itp.
 

copyright © econom.edu.pl