Istota, rodzaje i źródła przywództwa
PRZYWÓDZTWO jest oddziaÅ‚ywaniem na zachowania innych; to rodzaj spoÅ‚ecznego wpÅ‚ywu, który pojawia siÄ™ wówczas, gdy jedna osoba (przywódca) jest zdolna do powodowania pożądanego przez siebie zachowania kogoÅ› innego, ulegajÄ…cego jej z powodu wiÄ™zi, jaka ich łączy (z powodu stosunku spoÅ‚ecznego, jaki pomiÄ™dzy nimi zachodzi); wiąże siÄ™ z pewnymi szczególnymi cechami i zachowaniami osoby, której inni sÄ… skÅ‚onni zaufać i podporzÄ…dkować siÄ™ (mówimy wtedy, że ta jednostka ma w grupie autorytet, wÅ‚adzÄ™, którÄ… inni dobrowolnie akceptujÄ…).
Przyczyny wzrostu znaczenia przywództwa w organizacjach gospodarczych:
- od przywódców zależy poziom życia i gospodarki;
- nasilenie się konkurencji (należy umieć przewodzić);
- globalizacja wspóÅ‚czesnej gospodarki (dużymi organizacjami najlepiej kierujÄ… ludzie o cechach przywódczych);
- kieruje się ludźmi wykształconymi (nieskuteczne byłoby oddziaływanie takie, jak 20 lat temu);
- firmy znajdujÄ… siÄ™ w burzliwym otoczeniu (muszÄ… być plastyczne, zmieniać siÄ™, a najskuteczniej zmiany przeprowadzajÄ… przywódcy);
- w Polsce przeżywamy okres transformacji (-> zmiany).
- strategiczne - polega na umiejÄ™tnoÅ›ci radzenia sobie sytuacjach trudnych do przewidzenia i w czasie ważnych zmian w otoczeniu; polega na ciÄ…gÅ‚ym dostosowywaniu, reorientacji i usprawnianiu organizacji; jego istotÄ… jest wprowadzanie zmian; zaczyna siÄ™ od wyznaczenia kierunku dziaÅ‚ania, opracowaniu wizji przyszÅ‚oÅ›ci i ustalenia strategii; �przywództwo na ciężkie czasy�;
- kierownicze - jego istotÄ… jest okreÅ›lanie wytycznych do pracy, którÄ… należy wykonać, skÅ‚anianie ludzi do pracy, ich inspiracja, dostarczanie energii niezbÄ™dnej, aby osiÄ…gnąć wyznaczone cele; ten typ wystÄ™puje częściej i obejmuje ludzi kierujÄ…cych jedynie okreÅ›lonymi dziaÅ‚aniami.
WÅ‚adza i wpÅ‚yw w organizacjach wiążą siÄ™ z autorytetem formalnym (posiadanie prawa do wywierania wpÅ‚ywu) oraz autorytetem nieformalnym (wÅ‚adza sprawowana ze wzglÄ™du na przyzwolenie jednostek). Co za tym idzie różnice w sposobach sprawowania wÅ‚adzy tkwiÄ… w jej źródÅ‚ach (np. przywódcy - częściej siÄ™gajÄ… po źródÅ‚o wÅ‚adzy nieformalnej; manager - częściej korzysta ze źródeÅ‚ wÅ‚adzy formalnej.
- wÅ‚adza nagradzana - jej istota to nagradzanie osób za wykonanie zadania;
- władza wymuszana - jej istota to kary;
- władza z mocy prawa - władza formalna;
- wÅ‚adza ekspercka - podwÅ‚adni sÄ… przekonani o kompetencjach i wiedzy w danej sprawie swego przywódcy;
- wÅ‚adza odniesienia - pojawia siÄ™ wówczas, gdy osoby podwÅ‚adne wykazujÄ… chęć do naÅ›ladowania lub upodobnienia siÄ™ do sprawujÄ…cego wÅ‚adzÄ™;
- uczucia - nieformalne; siÅ‚a wpÅ‚ywu zależy również od emocji i uczuć;
- osobowość - wpływy zależy od osobistych cech sprawującego władzę;
- charyzma - sprawujÄ…cy wÅ‚adzÄ™ jest postrzegany jako czÅ‚owiek o wyjÄ…tkowych cechach; podporzÄ…dkowanie siÄ™ mu wynika z wiary w jego możliwoÅ›ci rozwiÄ…zania pewnych spraw (źródÅ‚em charyzmy jest skuteczność w ich rozwiÄ…zywaniu).




